(Bilgi aktardığım kaynak: Costantino Andrea De Luca, İtalyanca: yılın 365 günü için, kısa kısa, birer ilginç olay, Roma, 2019, sayfa: 42-43)
M.Ö. 1752’ye doğru Hammurabi dikilitaşına 282 yasa yazdırmış. Bu yasalar çok çeşitli konuları kapsıyormuş.
Bu konular, “kadınlara şiddet/kötü davranma, alışveriş (alım satım) hilelerinden (oyunlarından) tutun da, boşanmadan mirasa, evlilikte karı kocanın birbirini aldatmasından yapı alanındaki sorumluluklara dek varıyormuş.
Ancak Hammurabi, yargıçlar görevlerini yerine getirmedikçe bir şeye yaramayacağının bilincindeymiş.
O dönemde de adalet (yargı) “dokunulmaz” sayılan güvenilmez bir papazlar sınıfının elindeymiş.
Hammurabi bunların yerine devlete bağlı olarak görevlerini yapan yargıçlar getirmiş.
Bunların da yasaların gerektirdiği gibi davranmaları için aşağıdaki buyruğu “dikilitaş”a yazdırmış:
“Bir olayı inceleyip karar veren bir yargıç bu kararını yazılı olarak bildirecek. Kararında kendisinden kaynaklanan bir yanlış varsa, yargıç saptadığı para cezasının on iki katını ödeyecek.
Yargıçlıktan atıldığı kamuya duyurulacak. Bir daha da yargıçlık yapamayacak.”
Onun bu gibi yasaları Babil krallığına en parlak dönemini yaşatmıştır.
İnternette Hammurabi ve yaptıklarıyla, dolayısıyla yasalarıyla ilgili, dilimizde de, çok bilgi var.
Ancak bunlar arasında benim aktardığım ayrıntıyı göremedim.
Biz ortaokul ve lisede okurken de Hammurabi ve yasalarından söz ederlerdi etmeye de hiçbir zaman neler olduklarını, hangi konuları ilgilendirdiklerini söylemezlerdi.
Yukarda aktardığım buyruğu şimdi hangi uygar ülkenin yasalarında var acaba?
Asım Tanış Diyor Ki... 