Şimdi Kaç Yaşındasın?

Bana soruyorlar ara sıra yaşımı:

YAŞAM

Fark

Buzdolapları Bile Yokmuş

Dile Benden Ne Dilersen

Karnım Tok Olsa

Kemerhisar’da, koyun sağmaya giden iki genç kız, çobanın oğ-una sataşmışlar. Artık ne yaptılarsa çocuk dayanamamış:

– Bana bakın, demiş, doğru durun, karnım tok olsa, sizin ikinizi de şimdi şurda yaparım…

Prof. Dr. Asım Tanış

Çocuk Düşürme Nasıl Önlenir?

Çocuk düşürmeyi önlemek için ne yapmak gerek biliyor musunuz? Rahime birkaç kanca taktırmalı çocuk tutunsun da düşmesin diye…

Aldırma Gönül Aldırma

Çocuk sayısı yüzünden geçim yükü omuzlarında iyice ağırlaşmış bir koca, nerden aklına geldiyse, hepimizin bildiği bir şarkıyı söylemeye başlamıştı evde :

-Aldırma gönül aldırma…

Adı “Gönül olan karısı da:

-Aldırmam, kocacığım, aldırmam…
“Yedinci de doğacak yakında…” diye girivermiş.

Soru

Kaç Türlü Çocuk Var?

Prof. Dr. Asım Tanış

Çocuk Nasıl Yapılır?

Bizim küçüğü gören tanıdıklar:
-Aman ne güzel, ne cici bir kızınız var! diyorlardı.
Ben de şakadan anlıyanlara :
-Elbette güzel olacak. Biz sizin gibi çirkin çocuk yapmayız ki!
-Nasıl oluyor bu iş?
-Çocuğu yapmadan önce oturup bir taslağını çiziyoruz. Beğenirsek yapıyoruz. Değilse yapmıyoruz. Anladınız mı şimdi na-sıl çocuk yapıldığını ?

Kiralık Dölyatağı (Rahim)

Eskiden ben şaka olsun diye olmadık kimi olayları olmuş gibi anlatırdım, gazetede, şurda burda okudum diye. Bunlardan birisi de ana rahminin (ya da türkçesiyle “dölyatağı”nın) kiralanmasıyla ilgiliydi. Öyle ya her şeyin kiralanabildiği bir dönemde neden bu olmasındı. Araba kiralanır, ev kiralanır, gelinlik kiralanır, uçak kiralanır, mezar kiralanır (bizde değilse de), yurdun bir parçası üs olarak kiralanır, kadın kiralanır da neden o kiralanmasın. Hem sonra parasız kalıp, sıkışıp da geçim derdiyle, hastalık yüzünden şu ya da bu organını bile satışa çıkaranlar yok mu ? Anlattıklarımda işin bu yanı pek önemli değildi. Ondan sonrası sorun yaratıyordu. Düşünün yoksul bir ailenin kadını rahimini kiralamış. Orda paralı zengin birinin çocuğu büyümekte. Bu arada parayla baba olacak adam kiralık tuttuğu şeyi merak etmez mi? Gelip gidip çocuğa kulak vermek, bulunduğu karnı okşamak istemez mi ? Daha neler neler, ne gülünç durumlar. Usta bir yazar bunu bir eserine konu bile yapardı. Kiralık kadının kocası kıskanır vs vs

Derken günümüzde bunlar da gerçek olmaya başladı. Gazetelerde okuduğumuza göre bu konuda ilanlar bile veriliyormuş ve Avustralya’nın bir bölgesinin yönetimi bu tür ilanları yasaklamayı bile düşünüyormuş…

İsterse o yasaklasın. Böyle bir şey gerçekleşebilecek oldu mu bugün olmazsa yarın gene yapılır. Yasaklar kalkar, olağan bir şey olur…

Ondan sonra da kiralanma sırası insan vücudunun başka yerlerine gelir. Öyle ya insanın bir orası gerekli değil ya. Artık nerelerin ne zaman kiralanabileceğini de siz düşünün. Benden bir ikisini söylemesi.

Prof. Dr. Asım Tanış

Doğum Farkı

Benim doğduğum Kemerhisar’da, eski adıyla Tiyana’da, (varlığı bile tartışılan) İsa’yla aynı yüzyılda Apollon adlı birisi doğmuş (işin garipliğine bakın ki ona: Tiyanalı Apollon diyorlar sanki benim adla soyadımın yerleri değişmiş gibi baş harflere göre). Eskinin bilgin, saygın dolayısıyla ünlü kişilerinden birisiymiş. Eski Roma’nın tanrıları arasında heykeli bile varmış. Bir aralık Roma’li bir kralın yakını onu İsa’ya karşı çıkarmaya kalkışmış. Yaşam öyküsünü bile yazdırtmış ama gene de İsa’yı geçememiş.

Bu kitapta Tiyanali Apollon’un doğuşu da peygamber doğuşlarına benzetiliyor. Yazılara göre, gebe olan annesi, doğumun yaklaştığı bir gün çiçeklerin arasında uyuyup kalır. Kuğular gelip çevresini sarar ve o sırada kadın çocuğunu doğurur…

Aynı topraklarda doğduk. Çiçekler bizim annenin beni doğurduğu zamanlarda da vardı diyemiyeceğim çünkü ekim sonunda, daha doğrusu patates sökümünde kalmamıştır artık. Sonra, olsa da, halı dokumayı yani ekmek parasını bırakıp nasıl giderdi çiçeklerin arasına. Hem doğumun son gününe kadar çalışmak zorundaymış… Doğurduğunda da ne kuğular gelmiş ne de başka kuşlar…

İşte böyle. Herkes doğar ama doğuştan doğuşa fark vardır. Belki de benim gibiler kendini mutlu saymalıdır. Kimisine belki böylesi de kısmet olmamıştır bütün sıkıntılara karşın.

Prof. Dr. Asım Tanış

Kolay değil doğmak, büyümek, yaşamak, çocuk yetiştirmek. Bunları düşününce aklıma, şair değilsem de, birkaç dize karalamak geldi.

Prof. Dr. Asım Tanış

Ben Ne Zaman Doğdum?

Benim doğum tarihi 1 Mayıs 1942. Ancak, fala inanmasam da, yapılış, davranış olarak pek o burca girmediğimi anlamıştım lisedeyken. Bana en uygunu akrep burcu gibi geliyordu.

Okuyup yazması olmadığı için her olayı başka bir olayla anımsayan annem şu karşılığı verdi:

O da yarım yamalak okuyup yazmasını askerlikte öğrenmişti.

– Baba dedim, niye nüfus cüzdanına bir Mayıs 1942 diye yazdırdınız?

– Oğlum, okula gideceğin sırada o tarih uygun geliyordu onu yazdırdık. Gerisini bilmem (eski nüfus cüzdanlarında doğum tarihleri birle başlayanların çoğu böyleymiş. Nüfus cüzdanı gerekince gidiyorlarmış. Nüfus memuru da hemen hepsine bir mayıs, bir nisan gibi tarihleri atıp gidiyormuş. Şimdi artık böyledir diyemeyiz).

Yeniden anneme sordum bir iki ayrıntıyı:

Buna göre ekimin sonuna doğru doğmuş olmalıydım. Ama yılı da doğru muydu? Bunu annem babam bilemezdi. Ağabeyimin birinden öğrendiğime göre yılın 1941 olabileceği kesinleşti. Yani doğum tarihini sonradan ortaya çıkarabildim.

İtalya’da ve başka ülkelerde soranlara, şaka olsun diye:

…

Ya Nasıl Doğdum?

İnsanoğlu her şeyi merak eder. Nasıl doğduğunu, ne zaman doğduğunu, bebekken neler yaptığını… Büyüdükçe gerisini kendisi de bildiği için pek sormaz.

Kimisine şaka gibi gelir ama gerçek buymuş. Demek ki yaşayacakmışım biraz ki bütün bunlara karşın ölmemişim ve bu yaşa gelmişim.

1. Sarhanak: (Türk Dil Kurumu, Derleme Sözlüğü, s. 3544), Sucuk doldurulan barsak (BAHÇELİ-BOR-NİĞDE). ↩︎
2. Sarkanak: (Türk Dil Kurumu, Derleme Sözlüğü, s. 3548) … ↩︎
3. İşkembenin bir parçası, şirden. ↩︎

Prof. Dr. Asım Tanış

…

GÖK – UZAY

Halley Kuyruklu Yıldızı

Halley kuyruklu yıldızı da geldi gitti. 1986’da yaşayanların çoğu gözle olmasa da çağımızın teknik araçları sayesinde onu görme mutluluğuna erişti.

Gene eskiden olduğu gibi korkanlar oldu. Kimi olayları, sanki önceden olmuyormuş gibi, onun yüzünden oldu diyenler de çıktı. Neyse ki 1453 yılında Türkler İstanbul’u aldıktan sonra söyledikleri gibi Türklerle ilgili kötü bir şey pek söylenmedi Halley’e bakılarak.

Ve 1986 yılında benim, kuyruklu yılan hikâyesine dönüp onbir yıldır üstünde çalıştığım “İtalyanca-Türkçe Büyük Öğretici Sözlük çıktı.

Onun önsözünde bu olaya değinmeden edemedim. Nasıl olsa ikinci bir kez bu kuyruklu yıldızın gelip geçtiğini göremiyecektim.

Ayrıca 1985-86 öğretim yılında Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın “Kuyruklu Yıldız Altında Bir Evlenme” adlı romanını da okuttum derslerde.

Bildiğiniz gibi bu geçişin getirdiği yenilik oldu. Halley’in yaklaşıp dönüşünü izleyen Alman bilginler onun başının “Patates” biçiminde olduğunu ortaya çıkardılar. Dolayısıyla Halley’in de ne başlı olduğunu öğrenmiş olduk.

Ama neden Halley “patates başlı çıktı biliyor musunuz? Almanlar bulduğu için. Söylendiğine göre, ilk kez görülen bir şeyi, insanoğlu, genellikle çevresinde en çok gördüğü araca, ürüne vs.’ye benzetirmiş. Almanlar da çok patates yediklerinden başka neye benzetebilirlerdi ki? Ya İtalyanlar ortaya çıkarsaydı neye benzetirlerdi? Kuşkusuz “makarna”ya. Öteki uluslardan ben bildiğim kadarını söyleyeyim, gerisini siz sürdürün. Araplar, “deve’ye, İspanyollar “boğa”ya, Holandalılar “peynir”e, Amerikalılar “kovboy”a, Hindistanlılar “ineğe”, Ruslar “ayı”ya…..Ya Türkler ? Bizim en çok yediğimiz, sık sık gördüğümüz neydi? Yurtdışında yıllardır bulunduğum için ben yanılırsam, siz sonra düzeltirsiniz. Bence “kuru fasulye”ye. O da çok pahalanmış dediler. Artık siz bulun ötekini.

…

Gökten Başımıza Ne Yağar

Uzaya gidip geliyorlar ya pek de her zaman uğur getirecek değil bu yolculuklar. Başka bir yerde sözünü edeceğim gibi, Amerika-lılar (belki sonra da Ruslar), ayda marul, hıyar yetiştirmeyi düşünmüşler bir aralık. Toprağın durumuna bakıp başka şeyler de yetiştirmeye kalkabilirler. Sonra bu iş gide gide öteki gezegen ve uydulara da yayılır….

Ya biz ne yapacağız? “Vay başımıza düşenler…” diye bağırmaktan başka ne yapabiliriz ki beklemediğimiz bir anda gökten tepemize şimdilik “marul, hıyar” düştüğünde.

Aman dua edelim de uzaydaki topraklarda ağır şeyler yetişmesin. Değilse yandığımız gündür….

…

(Gök-Uzay Serisinin devamı haftaya)

Prof. Dr. Asım Tanış

Kemerhisar’ın tatlı delilerinden birisinin en belirgin özelliklerinden biri de “para karşılığında belli bir süre ölme”siydi.

…

 Huyunu bildiğimiz için, arasıra, kendisine bu işi yaptırırdık.

…

Parayı alır, yere uzanır, kımıldamadan dururdu.

…

Soluk alıp verdiğini bile sezemezdik. Gerçekten ölüp ölmediğini anlamak için iğne bile batırsak hiç aldırmazdı.

…

Bir gün kendisine beş kuruş verip ölmesini istedik. Aldı beş kuruşu. Cebine koydu. Uzandı yere. Biz gene iğneyle yokladık ölüp ölmediğini anlamak için. Her zamanki gibi ölmüştü.

…

…

Gerçekten de parayı arttırdıkça, ölüm süresi de uzuyordu.

…

(Asım Tanış. İtalya’dan Eğitici Fıkralar, İlginç Anılar. İstanbul. 1991.)

…

Prof. Dr. Asım Tanış