Aşk mı dedin
Sevgilim?
Kes ondan da
Bir dilim.
Yarısı senin.
Yarısı benim.
Koy üstüne
Peynir ekmek!
Aç kaldıkça yiyelim!
Bırak beni de cebine gireyim!
Kâğıt paraları bir bir seçeyim.
Çok para yoksa ne diyeyim?
Parasız herifi ben ne diye seveyim?
Venedik göğü gibi gürleyip durma!
Korkutmaya çalışma boşuna beni!
Neysem neyim. Neysen nesin.
Anladık artık.
Ne söyleyeceksen söyle de
Bekletme beni!
İşim var işim. Hem de ne çok!
Üstelik geldi bi de çişim!
(*O.V. Kanık’tan esinlenerek)
Bedava yaşıyor Tyana'lı bedava.
Devrimcilik bedava.
Bedava park devrimciliği bedava.
Kahvelerde, masa başlarında devrimcilik yapmak bedava.
Karıyı çalıştırıp parasını harcamak bedava.
Bedava beyler bedava.
Şenlikler, düğünler bedava.
Sünnet düğünleri, kabuk düğünleri, çük düğünleri bedava.
Çüke kına yakmak bedava.
Belediye kaldırımlarına kabak ekmek bedava.
Eski eserleri çalıp satmak bedava.
Evin altında kazı yapmak bedava.
Kazı yerlerinde yahmirli gibi dolaşmak bedava.
Tyana’nın bağını, bahçesini, tarlasını, toprağını sattırmak bedava.
Cıbaralık bedava, zilelik bedava.
Namuslu geçinip, hacca gidip, onun bunun kapısını taslamak bedava.
Onun bunun karısına kızına sataşmak bedava.
Bir kilo kömüre oy satmak, oy almak bedava...
Bedava beyler bedava.
Tyana’da bedava yaşıyorsunuz, bedava!
Bir el var ki tapınak önünde
Kediyi mendille okşar
Bir el var ki demirden
Sırtında hep yoksulun
Tapışlar durur onu.
İkisi de el.
Biri ince, korkak, titrek,
Titiz, uyanık,
Duyurur duygusunu bile kediye
Bir mendil ardında.
Öbüründe el,
Etli, dolgun.
El(in) kızı bu
Önünde tapınağın
Okşar mendille
Kimsesiz kediyi.
El(in) oğlu bu
Ardında, tepesinde
Herkesin
Demir eliyle
İndirmek ister
Demir yumruğunu
Tepesine ulusun
Ama
Onu da yapamaz.
Ağlatacak anasını, danasını...
Boşluk değil beni korkutan,
Düşlerimi yıkan
Cennet cehennem değil
Beklediğim.
Bulsam sevinirim
Tanrı'yı bile.
Bir umut kapısıdır.
(Ekmek kapısı gibi).
Ya hiç yoksa? Ya hiç yoksa?
Boşluktur beni korkutan,
Boşluğun da ötesinde.
Boşluk. (2)
Tanrım, nedir bu aramızdaki boşluk?
Neden uzaksın bize böyle? Söyle!
Yalnızlık için mi yarattın bizi?
Öyle bir yalnızlık ki bu …
Sorma, zor anlatması.
Tek, büyük ve sonsuz.
Tıpkı senin gibi.
Her şey boş ve yalın
Bir sandıklarımız bile.
Neden Olsun
Belki diyorum
İnsan
Yaşayabilir de
Öldükten sonra.
Ama niçin
Yeniden girmek
Bütün o sıkıntılara?
Yetmez mi çektiklerimiz
Şu dünyada?
Yarı aç yarı tok kimimiz.
Nasıl olsa orda da
Bölük pörçük bir dünya var.
İyiler bir yana
Kötüler bir yana.
Cennet sana.
Cehennem bana.
Ye kana kana.
Yan kana kana.
Belki rahat ederim
Ammaa...
Nasıl güvenirim ?
..... (burasını atladım).
Ağlayacak gene
Bizim garip ana.
Öyle düzensiz,
Öyle güvensiz ki...
Birkaç yüzyıl önce Avrupa’lılar Avusturalya’yı bulduklarında oraya, orda bulunmayan Avrupa hayvanlarından da götürmüşler. Bu hayvanlar zamanla çoğalmışlar, milyonları bulmuşlar. Ancak iş hayvanların çoğalmasıyla bitmemiş. Bu Avrupa’dan gelme hayvanların boku da dağlar gibi yığılmış. Adamlar ne yapacaklarını şaşırmışlar. Akıllarına Avusturalya’da bulunan iki yüz kadar bokböceği çeşidini toplayıp onlarla konuşmak, bilgi almak gelmiş.
Hani insanlar toplanıp konuşurlar ya, öyle bir şey yapmışlar ve sormuşlar Avusturalya’daki bokböceklerinin temsilcisine.
Avrupa’lıların sözcüsü başlamış:
-Ya kardeşim bokböceği, demiş, biz bir türlü anlamadık. Neden siz Avustralyalı bokböcekleri Avrupa’dan gelen hayvanların bokuna dönüp bakmıyorsunuz bile?
Avusturalya bokböceklerinin temsilcisi şu karşılığı vermiş:
-Biz binlerce yıldır Avusturalya’daki, kanguru gibi, hayvanların bokunu, yerli boku, yani kendi bokumuzu yemeye alıştık. Bu boklar küçük top büyüklüğünde, kuru, tel tel boklardır. Biz onlarla ancak baş edebiliyoruz. Biz yabancı boku yemeye alışık değiliz. Sizin bokunuz yani Avrupa hayvanlarının boku bizim hiç görmediğimiz, alışık olmadığımız bir bok çeşidi. Yenilir yutulur cinsten bok değil. Sonra bir ineğiniz sıçtı mı dünya kadar bok sıçıyor. Kim bitirecek onu?
Kendiniz yiyin kendi bokunuzu. Daha doğrusu sizin Avrupa bokböcekleriniz yesin sizin boklarınızı. Biz onları tövbe yemeyiz.
Avrupa’dan gelme:
-Size bok yeme madalyası verelim.
Avusturalya’lı bokböcekleri temsilcisi:
-Bok yeme madalyası verseniz de biz sizin bokunuzu yemeyiz.
Avrupa’dan gelme:
-Sizinle ikili bok yeme anlaşması yapalım.
Avusturalya’lı bokböcekleri temsilcisi:
-Alıştınız değil mi herkese, ikili anlaşmalarla kendi bokunuzu yedirmeye. Sizin bokunuz ikili anlaşmayla da, tekli anlaşmayla da yenilir yutulur boklardan değil. Biz sizin bokunuzu yemeyiz.
Avrupa’lı:
-Sizi ilerde Avrupa Birliği’ne de aldırabiliriz.
Avusturalya bokböcekleri temsilcisi:
-Avrupa Birliği’ne değil İkiliği’ne de aldırsanız, Avrupa Cenneti’ne sokacağınıza da söz verseniz, gene, biz Avrupa boku yemeyiz. Kendi bokunuzu kendi bokböcekleriniz yesin. Bokunuzun çaresine bakın. Haydi hoşça kalın. Biz dönüyoruz kendi işimizin başına, kendi yerli bokumuzu yemeye.
Avusturalya’nın Avrupa’dan gelme yeni ağası onların gittiğini görünce yeni yollar, yeni çözümler aramaya, düşünmeye başlar.
Kendi kendine söylenir:
-Avrupa’dan da getirebilirim bokböceklerini ancak onların hem sayıları az, hem karınları tok.
Tyana’da duyduğum bir söze benzer durumları: şallaan şişkinleri gibi. Onlar iş beğenmezler, bir sürü haklar isterler, emeklilik isterler, tatil parası, tatil yapmak isterler, sendika hakları isterler. İsterler babam isterler. Onlarla zor başa çıkılır. Ne yapsak ki.
O böyle kara kara düşünürken aklına Kara Afrika kıtası gelir:
-Hay Allah, der, neden daha önce düşünmedim. Afrika bokböceklerinin gözleri Avrupa bokböcekleri gibi açılmış değil. Orda işsizlik çok. Bıraksan hepsi köhne gemilerle Avrupa’ya geçecek. Afrika’da ikibini aşkın bokböceği çeşidi vardır. Bunlar her türlü boku yemeye alışkındır. Afrika bokunu da yerler, Avrupa bokunu da. Yani ikili bok yemeye alışıktırlar.
Kimisi bokun bileşimine, koyuluğuna, nemine, bulunduğu toprağın durumuna göre uzmanlaşmıştır bile.
Hele hele, manda bokuna, taze boka dayanamazlar. Yüzlerce metre öteden mandanın osuruğunu duyup koşar yüzlercesi. Daha manda boku yere düşer düşmez beş on dakika içinde yer bitirirler. Fil bokuna binlercesi aç kurt gibi saldırıp bitiriverirler. Tam bize, Avusturalya’ya, göredir. Gidip onlara başvurayım.
Avusturalya’nn yeni ağası atlar gemiye, soluğu doğru Afrika’da alır. Afrika’nın uygun bir yerinde Afrika bokböceklerinin binlercesini, belki onbinlercesini toplayıp onlarla konuşur.
Avrupa’dan gelme Avusturalya’lı yeni ağanın kendileriyle konuşmak istemesine önce şaşırırlar
“Bayram değil seyran değil. Avusturalya’lı eniştemiz biz bokböceklerini niye öptü!” diye düşünerek.
Sonra hepsi onu büyük bir dikkatle dinlerler:
-Dinleyin beni Afrika’lı bokböcekleri kardeşlerim. Sizleri bugün burada toplamamın nedeni şu:
Avrupa’dan Avusturalya’ya götürdüğümüz hayvanların bokunu Avusturalya bokböceklerine beğendiremedik. Biz kendi bokumuza alışığız, kendi bokumuzu yeriz, Avrupa’lı boku yemeyiz dediler.
Kendilerine bok yeme madalyası vermeyi, ilerde Avrupa Birliği’ne bile aldırmayı söz verdik. Nuh dediler peygamber demediler. Çekip gittiler.
Bunu duyan Afrika’lı bokböcekleri kendi aralarında konuşurlar:
-Bok da beğenilmez olur muymuş? Bok bulmuşlar da kılını mı yoksa kıllısını mı arıyor şallaan şişkinleri?
Adam sürdürür konuşmasını:
Avusturalya’da dağlar gibi bok birikti. Bokla birlikte hastalık yapan asalaklar, sinekler de çoğaldı.
Ne yapacağımızı şaşırdık. Avrupa’dan da getirtemezdik. Hem sayıları az, hem sonra onları da memnun etmek çok zor. Aklımıza siz geldiniz. Siz hem Afrika, hem Avrupa boku yemeye, yani ikili bok yemeye, alışıksınız.
Sonra Afrika’da çok işsizlik var. Oraya, Birleşmiş Milletler değil Dağınık Milletler de yardım etse, Afrika’nın durumu zor düzelir. Gidiş kötü. Çölleşmeye doğru gidiyor. Bu gidişle orda ne ot, ne hayvan, dolayısıyla, ne de bok kalacak. Sizler de aç kalacaksınız.
Biz sizi, Avrupa’ya giderken olduğu gibi, işin içine Mafya’yı sokarak götürmeyeceğiz. Para mara da almayacağız. Gemilerle götüreceğiz. Orda siz bokböcekleri için tam bir bok cenneti var. Siz de rahat edeceksiniz, çocuğunuz çoluğunuz da ve dolayısıyla biz de. Sizlere kolaylıkla oturma izni, yurttaşlık da veririz. Sonra, istediğiniz zaman Afrika’daki yakınlarınızı da getirtebilirsiniz oraya.
Bu güzel konuşmayı dinleyen Afrika’lı bokböcekleri aralarında konuşup öneriyi kabul ederler çünkü başka çıkar yolları yoktur. Nasıl olsa Afrika’da onlar için gelecek de kalmamışa benzemiştir.
(Dikkat: Yukarda biraz abartılıp güzelleştirilerek olağandışı biçimde anlatılanlar, onlarca yıl önce okuyup not aldığım, “Il Mondo Animale” başlıklı yapıtta okuduğuma göre, gerçekten olmuştur.
Avusturalya’lılar, Afrika’dan götürülen bokböcekleri sayesinde, hem hayvan boku hem de ona bağlı pek çok hastalık açısından çözüm bulup rahatlamışlardır.)
Yurtiçinde, yurtdışında, sanki Atatürk’ün “Gençliğe Söylevi”nde öngürdüğü (biçimde), iç ve dış düşmanlar elele vermiş, çıkarlarını birleştirip işbirliği yapıyor gibi, bugün, ne olursa olsun, bütün güçlüklere, bütün sorunlara karşın, gene de, yeryüzündeki “en büyük, en güçlü Türk Devleti”ni, köhnemiş, her yanı dökülmüş, başı bile düşmanla işbirliği yapan, Osmanlı Devleti’ndeki artık sonu geldi denen, bütün düşmanların ya tümüyle yoketmeyi ya da Orta Asya’ya geri döndürüp yeniden Ergenekon’a kapatmayı tasarladığı,“Türk’ü can çekiştiği ölüm döşeğinden kaldırıp” kuran, ona “Türklük kimliğini, kişiliğini yeniden kazandıran”, yaşadığı dönemdeki kimi ülkelerin yöneticileri uluslarının elinden özgürlüklerini alıp diktatörlük kurarken, ona, özgürlüğüyle birlikte, “Cumhuriyet yönetimi”ni getiren, “belki bin yıldır hor görülmüş, aşağılanmış, anamız, bacımız, eşimiz, kızımız, Türk kadınına, bırakın dünyayı, Avrupa’da bile, pek çok ülke kadınından önce bütün haklarını veren”, “yeryüzünün gelip geçmiş dillerinden en eskilerinden, en varsıllarından, bence en güzeli, Türk Dili’ne gerçek yerini veren, Atatürk’e, onun ayağının tozunu silmeye, ayağının altında solucan olmaya, bile yaraşır olmayanlar dil uzatıp, saldırıp duruyorlar.
Neden Atatürk’e saldırmak gereğini duyuyorlar? Bilindiği gibi “meyvesiz ağaca kimse taş atmaz”! Atatürk’ün meyvelerinden yalnızca en önemlilerini yukarda saydık. Hangi sağduyulu, aklı başında, dengeli, soyunda Türk’lük olduğu kuşkusuz, önce başkalarını, yabancıyı değil Türk’ü düşünen, yalanı değil doğruyu her şeyin üstünde tutan, kişi, yukarda sayılanları bile bile, bunu yapabilir?
Yapabiliyorsa, bizce, bunu, gerçekte Atatürk’ü sevmediği için değil, ona karşı, ona düşman, olduğu için değil, “Türk”e, “Türk’lük”e, “Türkiye”ye karşı, düşman olduğu, onları, kendi çıkarları doğrultusunda, çökertmek istediği içindir.
Bunun böyle olduğu şundan da anlaşılabilir. Bu gibi kişiler ya da düşmanlar yalnızca Atatürk’e, onun yaptıklarına, dil uzatmıyorlar, saldırmıyorlar, uzatıp saldırmakla kalmıyorlar, aynı zamanda, Türk’ü, Türklüğü, Türkiye’yi ayakta tutan Türk Ordusu’na, Türkiye’ye, Türkiye’nin bütünlüğüne de saldırıyorlar, Atatürk’le birlikte bunları da, bu değerleri de yıkmak için çabalayıp, çırpınıp duruyorlar.
Atatürk’e Rum, Yunanlı dil uzatır, saldırır çünkü Atatürk olmasaydı, onlar, ellerinden gelseydi bütün Trakya’yı, Avrupa ve Asya yakasındaki İstanbul’u, Anadolu’nun tümünü değilse bile büyük bir bölümünü eline geçirip yaklaşık beşyüz yıldır yeniden düşledikleri Yunan İmparatorluğu’nu gerçekleştireceklerdi. Bu düşleri Atatürk yüzünden suya düştüğü için onlardan bu açıdan her türlü, sözle de olsa, saldırı gelmesi şaşırtmaz. Yunan başbakanı Türkiye’ye geldiğinde Atatürk’ün anıtkabirini ziyaret ettiğinde Yunanlı bir gazetenin ya da gazetelerin, ağır sözler yazdığını okuduk.
Başka bir Yunanistan bakanın 1990’lı yıllarda bir İtalyan gazetesinde Türkler konusunda kullandığı çok daha ağır sözlere tepkimi yazılı olarak gösterdiğimi de ekleyeyim.
Atatürk’e Ermeniler dil uzatır, saldırır çünkü, Yunanlılar gibi onlar da, Çukurova ile birlikte, Anadolu’nun büyük bir bölümünde, “Büyük Ermeni Devleti”ni kurmayı düşlüyorlardı. Bu düşleri Atatürk’ün ortaya çıkıp Türkiye Cumhuriyeti’in kurmasıyla gerçekleşememiştir. “Küçük Ermenistan” devletiyle yetinmek zorunda kalmışlardır.
Atatürk’e, o zamanlar kendisiyle birlikte ortak düşmana karşı çarpışmışlarsa da, Kürtler dil uzatır saldırır, çünkü Atatürk olmasaydı, şimdiyedek bir türlü gerçekleştiremedikleri, bu nedenle de Amerikan güdümünde gerçekleştirmeyi düşündükleri, tarihteki ilk “Kürt Devleti”nin çekirdeğini atacaklardı.
Atatürk’e Araplar dil uzatır, saldırır çünkü müslüman geçinen Araplar, daha o zamanlar, gavur dedikleri, İngilizlerle işbirliği yapıp onların güdümüne girmişler, bir daha da onların güdümünden çıkamamış, şimdi de aynı İngilizlerin yeğenleri Amerika’lıların güdümünde sürüm sürüm sürünmektedir. Atatürk Türk’ü tümüyle Arap’laşmaktan kurtarıp ona kendi, Türklük kimliğini, kişiliğini yeniden kazandırmıştır.
Atatürk’e İngilizler …
Atatürk’e dinciler dil uzatır saldırır çünkü …
Atatürk’e o zamanın Avrupa’sının, şimdiki, toplumların, ulusların çıkarlarını değil de yalnızca para babalarının çıkarlarını düşünen Avrupa Birliği’nin epeyce ülkesi dil uzatır, saldırır çünkü…
Atatürk’e komunistler dil uzatır, saldırır çünkü … sonunun nasıl biteceğini öngördüğü…
Atatürk’e naziler, faşistler dil uzatır, saldırır çünkü Türk’ü, Türkiye’yi sonunun nasılı biteceğini öngördüğü ırkçılık düzenine sokmamıştır.
Atatürk’e ağalar, zenginler, köleciler, sömürücüler …
Atatürk’e, toplumların, ulusların, dolayısıyla Türk’lerin de bilgisiz kalıp sömürülmesini isteyen bulanık suda balık avlayan sömürücüler …
Tanrı ve peygamberler. Her şeye gücü yeten, her şeyi bilen, Tanrı, her şeyle birlikte, insanoğlunu da yaratır. Fakat, sonra, bir şeyleri unuttuğu ya da öngörmediği aklına gelir. Ve, bu nedenle, o gibi eksiklikleri gidermek, insanoğlunu daha iyi kılmak, amacıyla, ara sıra, Cebrail’i, peygamber olarak seçilen kişilere, ek bilgileri götürmekle görevlendirir.
Tanrı’nın yetersiz postacıları. Postacı melek de, her zaman olmasa da, ara sıra, Tanrı’nın kendisine verdiği bilgiyi götüreceği kişiyi şaşırır. Bununla ilgili olarak yazılıp söylenen en önemli olayı burda vermiyoruz.
Kazananlar, kazanamayanlar. Tyanalı Apollon’un da şansı bu açıdan yaver gitmemiş. Ancak, bu, Tanrı’nın postacı meleğinin yanlışa düşmesi ya da yetersizliği nedeniyle değil, gene Tyanalı bir köylünün dediğine göre, şu yüzden olmuştur: Hazreti Musa, Hazreti İsa, Hazret’i Muhammed’i destekleyenler kazandıkları halde, Tyanalı Apollon’u tutanlar böyle bir yarışı kazanamamışlardır. Onu destekleyenler arasında, en azından, M.S. II. yüzyılda hüküm sürmüş, Roma İmparatorlarından, Settimio Severo ve karısı Julia Domna vardı. Ne var ki bunlar başarılı olamamışlardır. Başarılı olsalardı, belki, bugün, II. Binyıl Kutlaması’nı, yalnızca, Hazreti İsa için değil, Tyanalı Apollon için de yapmak gerekecekti. Gerçekten de çok yazık olmuş, çünkü, şimdiye dek hiçbir kadın peygamber ortaya çıkmadığına göre, hiç olmazsa, kadın-erkek eşitliği açısından, Tyanalı Apollon, bir kadının, (korkutucu bir yaradılışta olsa da), Julia Domna’nın, desteğiyle peygamber olacaktı.
Peygamber olabilmek için gerekli nitelikler. Tyanalı Apollon’un, peygamber olabilmek için, gerekli bütün nitelikleri vardı. Bütün peygamber adayları gibi, doğuşu da bir mucize biçimindeydi. Uzun boylu ve (yaşlıyken bile) güzeldi. (Yürekliliğini gösterme bakımından önem taşıyan) Uzun saçları vardı. (Ancak bu özelliği, onun “kel bilgeler” arasında yer almasına engel olmuştur.). Çok güzel konuşurdu. 21 mucize yapmıştı (İmparator Vespasiano’ya, Meryem adlı bir bakireden, İsa Peygamber’in doğacağını, dolayısıyla hıristiyanlığın ortaya çıkacağını bile söylemiştir.) Olağanüstü gücü, insanüstü yetenekleri pek çoktu. (Doğa güçlerini tanıyarak ve maddeden yararlanarak ortaya koyduğu) Tılsımları, evrenin kimi bölümleri üstünde etkili oluyor, su basmalarını, kasırgaları önlüyor, depremleri durduruyordu (günümüzde de çok yararlı olurlardı kuşkusuz). Kendisini büyücülükle suçlayanlara şu karşılığı veriyordu:
“Büyücüler yalancı bilgelerdir. Onların bilgisi, kimi kişilerin saflığına ve aptallığına dayanmaktadır. Bunları izleyenlerin hepsi para düşkünüdür, para avcısıdır. Siz, benim elimde, hangi zenginliği gördünüz?”
Onun sık sık yaptığı yakarı şuydu: “Tanrım, bana az ver! Ve hiçbir şey arzu etmeyeyim!”. Bilgisini herkese dağıtıyordu. Ne zenginlerin kapısına koşuyor ne de güçlülerin koltuğu altına sığınıyordu. Paraya değil, bilgiye can atıyordu. Şöyle diyordu:
“Yardımıma başvuran toplumlara büyük yararlarım olmuştur …. Benden, hastaları iyileştirmemi … şiddetin kökünü kazımamı, yasaları güçlendirmemi … istiyorlardı. Bütün bunlar için, benim dilediğim karşılık, onların, önceki durumlarından daha iyi olduklarını görmekti …..!”.
Gönüllü bekarlık. Hazreti İsa gibi, o da bekarlığı seçmişti. Ancak, kimi iftiracılara göre, kadına düşkündü ve sevgi yüzünden düş kırıklığına bile uğramıştı. Fakat, bu gerçek bile olsa, kimi peygamberlerin aldıkları pek çok kadın ve karı gözönüne alındığında, hiç de önemli değildi.
İlk ve tek bitkici (etyemez) peygamber. Sözün tam anlamıyla, gerçekten, tek bitkici (etyemez) peygamber olacaktı. Şöyle diyordu:
“İnsanlar için, toprak her şeyi üretmektedir. Fakat, kişiler, toprağın çığlıklarını duymamış gibi, giysi ve besin elde etmek amacıyla, kılıçlarını hayvanlara karşı bilemektedir.”.
“Arı” olmadığı ve “beynin çalışmasını ağırlaştırdığı” gerekçesiyle, etle beslenmiyordu. Kan görmekten kesinlikle tiksiniyordu. “Elimi kana bulasaydım, ne denli bir saçmalık yapardım bilemezsiniz…” diyordu. “…. Öyle yapsaydım, Tanrı’nın sesi, beni, arı olmayan bir yaratık gibi, bırakır giderdi….”.
Ezop’u beğeniyordu çünkü “onun yapıtı, insanların sevgi ve ilgisini hayvanlar üstüne çekiyordu” ve ayrıca “onun öyküleri kişiyi bilgeliğe doğru götürüyordu”. Söğüt dallarından kendisi için ayakkabı örüyordu. Kuru meyve, sebze, çirişotu gibi arı yiyeceklere besleniyordu.
Hayvan derisinden yapılmış giysileri değil, keten giysileri giyiyor ve şunu söylüyordu: “Bununla örtünüp yatıldığında, insanın uykusu da arı olur. Böylece, görülen düşler, benim gibi yaşayan birisi için, gerçeğe daha yakındır.”.
Ölümü ya da ortadan yokoluşu. Hiçbir yerde mezarı yoktur. Yaşadığı sürece sık sık şunu söylemiştir:
“Göze çarpmadan yaşa! Bunu başaramazsan, hiç olmazsa, ölünce göze çarpma!”.
Apollon’un kişiliği. Hiçbir zaman, savaşı, şiddeti öğütlememiştir. Yaşamının temizliği, öğretisinin soyluluğu, ahlak açısından doğru kişiliği, hemen herkesi etkilemiştir.
“Her yerde öğrenilecek bir şeyler bulmayı ve bundan hep daha iyi olmak için yararlanmayı bilmiştir.”.
“Pek çok toplum, pek çok ülke, pek çok dinsel inanç görüp tanıdığı için, Tanrı konusunda, yüksek bir kavrama ulaşmıştı. Zamanına göre çok ileri görüşlüydü.”.
Şöyle diyordu:
“Gerçek bilgeliğin ilkeleri, diktatörlük boyunduruğu altında yaşamayı kabul etmez!”. İmparator Domiziano, onu aklamakla birlikte, yanında alıkoymak isteyince, onun gücünden, olağanüstü bir biçimde, kurtulup ortadan yok olur.
Bunun da anlamı şuydu: “Bedensel özgürlük olmadan, ruhsal özgürlük olmaz!”. Apollon’un, bilgelik açısından, ulaştığı ilerlemenin üstün sonucuydu bu!
Apollon’a karşı suçlamalar. Ona karşı öne sürülen suçlamalar çeşitli ve pek çoktur. İleri görüşleriyle birlikte, onu, imparatora karşı başkaldırmaya götüren, giysisi, ve, genellikle, yaşayış biçimi bile, saldırıya uğramıştır!
Yargılama. Onu ne olursa olsun mahkum etmek isteyen İmparator Domiziano’ya meydan okuyarak, başkalarını savunma amacıyla, kendisiyle ilgili yargılamayı ve tehlikeyi göze alıp Roma’ya bile gelmesi, kendisine, onu önceleri eleştirenlerin de sevgisini kazanmasını sağlamıştır. Apollon, konuşmaları ve kendisi açısından, bıraktığı izlenim nedeniyle, yargılamadan, kendisi suçlanacak yerde, imparatoru suçlayarak çıkmıştı!
Sonradan şunu söylemiştir:
“Diktatör, hep, kendisine dalkavukluk edenlerin sözlerine kulak vermiştir. Şimdi ise, kendisini eleştireni de dinlemiştir. Bu gibi olaylar, diktatörlerin yapısını allak bullak eder, onları öfkeden kudurtur!”.
Tyanalı Apollon’u tutanların yarışı kazanamamalarına gerçekten çok yazık olmuş! Kazansalardı, Apollon sayesinde, insanlık, “Özgürlük Dini”ne de, dolayısıyla, “dinin bile yeni bir boyutu”na, yani, (dinsel bile olsalar) her türlü diktatörlere ve diktatörlüklere karşı, “özgürlüğün savunulması”na da kavuşacaktı!
…
(1) “Vita di Apollonio di Tiana” (Tyanalı Apollon’un Yaşamı), Dario Del Corno, 1978, Milano.
(2) Bu yazı, Prof. Dr. Asım Tanış’tan izin alınmadan ticari amaçla kullanılamaz!
Bakın, büyük ve çok değerli bir araştırmacı Max Müller (1813-1900) ne diyor:
Türkçe bir dilbilgisi kitabını okumak, bu dili öğrenmek amacında olmayanlar için bile bir zevktir.
Türk dilbilgisi kurallarının belirtilmesindeki ustalık, ad ile eylem çekimi düzenindeki düzenlilik, dilin tüm yapısındaki saydamlık, kolayca anlaşılabilme yeteneği, insan zekasının dil aracılığıyla beliren üstün gücünü kavrayabilenlerde hayranlık uyandırır…
Araç olarak, Türk dilindeki duygu ve düşüncenin en ince ayırtlarını belirtebilme, ses ve biçim öğelerini baştan sona dek düzenli ve uygulu olan bir düzene göre birbirleriyle bağdaştırıp dizileme gücü, insan zekasının dilde gerçekleşen bir başarısı olarak belirir.
a. Birçok dillerde bu gibi olaylar gözden perdelenmiştir.
b. Onlar çözülmez kayalar gibi karşımızda durur.
c. Ancak dilcinin mikroskopuyla, dil yapısındaki organik öğeler ortaya çıkarılır.
Türk dilinde ise, her şey saydamdır, apaçıktır.
Dilin iç ve dış yapısı, billur bir arı kovanı yapısını seyrediyormuşuz gibi ortadadır.
Türk dili, seçkin bir bilginler kurulunun uzun bir çalışma ve oylaşmasıyla yapılmış sayılabilecek düzgünlüktedir.
Ne var ki, hiçbir kurul, Tataristan bozkırlarında kendi kendilerine yaşayan bu insanların, doğuştan edinilen ve yeryüzündeki benzerlerinden hiç aşağı olmayan dil duygusu kuralları ya da içgüdüyle ortaya koydukları bu dil gibi güzel bir dil yaratamazdı.
(M. Hengirmen, Türkçe Dilbilgisi, Ankara, 1995, s.36; (Jean Deny, Türk Dili Grameri, Osmanlı Lehçesi, İstanbul, 1941, s.25)
(Asım Tanış’ın eki: Dolayısıyla, Max Müller Türk dilini sevdiği için uzun süre yaşamıştır!)
Eskiden, doğduğumuz yerde “Ekmeğini itin götünden çıkarır” sözü vardı. Bu sözün (ortaya çıkış/çıkma) nedeni şuymuş:
-Gene, eskiden, derileri sepilemekte kullanılan en geçerli/etkin madde “taze it boku”ymuş. İyi de para ediyormuş. Bu nedenle, bir yerde it boku gören, onu (sarıp sarmalayıp demeyelim de) en uygun biçimde alıp, koşa koşa, geciktirmeden, “deri sepileme yerine/tabakevine” götürüyormuş. Verip parasını alıyormuş.
Dolayısıyla, birinin, ivedi ivedi yürüdüğünü ya da koştuğunu gören, “şaka yollu olsa da” “Tabakhaneye bok mu yetiştireceksin?” diye soruyormuş.
Benim Venedik Üniversitesi’ndeki, İstanbul Ermenisi, dolayısıyla Türkçeyi ana dili gibi bilip konuşan öğrencilerimden birisi, bir gün, bana, duyduğu, ama nedenini bilmediği bu deyimin neden ortaya çıktığını sordu. Kendisine açıklayınca bastı kahkahayı.
(Onun da bana anlattığı sevimli anılardan birini aşağıda veriyorum.)
Böylece o kişiler için “Ekmeğini itin götünden çıkarır!” (ata)sözü kullanılırmış, yerinde olarak. Kolay değil, emeğiyle de olsa, bu yolla ekmek parasını kazanmak.
Kimi kişiler taş kırarak ekmeğini kazanırmış. Onlara da “Ekmeğini taştan çıkarır!” derlermiş.
Bilindiği gibi, başkaları da işçilik yaparak, kendisinin olmasa da, başkasının bağında, bahçesinde, tarlasında çalışarak ekmeğini çıkarıyor(muş).
Yaşam için hep geçerli olan yol ekmeğini bir şeylerden çıkarmak. Başka çıkar yol yok! Şimdi iş, çalışma, ekmek parasını çıkarma, dolayısıyla, düzen bozukluğu nedeniyle, sömürülme yolları da arttı!
Sömürücüler, eskiden olduğu gibi, belki, eskiden de çok, her oyundan yararlanıyor, asalaklıklarını, başkalarının sırtından geçinmeyi sürdürmek amacıyla.
Yeryüzünün ünlü kenti, Venedik’in geçmişinin, elimden geldiğince, her ayrıntısını, okuyup öğrenmeye çalıştım.
Kaynaklarda, öbürleri arasında, şu bilgileri de vardı:
Aşağı yukarı, M.S. 1700-1750 yıllarında, belki daha da önce, artık, yazgısını “Casanova’nın çükünün bile kurtaramadığı”, Venedik Cumhuriyeti sonuna gittikçe yaklaştığı sıralarda, ünlü devrimci Napolyon beyefendinin burayı da ele geçirip, nerdeyse nesi var nesi yok, bütün zenginliklerini, (ki bunlar arasında, Venediklilerin de, M.S. 1204 yılında, hristiyan Tanrı’sı adına, din adına, kutsal yerleri kurtarma adına ya da adı altında, düzenlenen, Haçlı Seferleri’nden birinde, gemi/taşıma paralarını vermediği gibi, gerçekte önceden tasarlanmış, sudan nedenle, Bizans’ı yağmalayıp oradaki birçok zenginlikler arasında, /ç/alıp getirdiği, ünlü dört at da bulunuyordu), devrimin başladığı Paris kentine taşımasına az kaldığı yıllarda, yeryüzünde gene eskiden beri, pek çok yerde olup/sürüp geldiği gibi, kimi Venedik’liler de, “ekmek parasını, “karısının, kızının önünden” ya da, Kemerhisar’daki gibi itin götünden değil de, “kendi götünden” çıkardığı yıllarda, özellikle, şenlik (karnaval) sırasında, sık sık, kimileri, sabah erken erken, doktorun kapısını çalıp şöyle diyormuş:
-Hey doktor! Hey doktor! Hey götümün doktoru! Çabuk kapıyı açsana!
Doktor da yukardaki pencereyi açıp başını uzatıyor, kapıdakine soruyormuş:
-Ne var? Noolduu? Gene mi yırtıldı?
-Hee doktor! Hee! Şunu bi dikiversene! Akşam işe gideceğim. Benim ekmek param da götümden çıkıyor!…
Bizim, biraz abartarak, sevimsiz de olsa, söz oyunlarıyla güldürücü duruma getirdiğimiz, bu konu, ne yazık ki, eskiden beri, yeryüzünün hemen her yerinde varmış, kuşkusuz şimdi de vardır.
1555 yılındaki Roma’daki, 55 bin nüfusun 5 bini orospuymuş. Gelen hacıları yolup ekmeklerini önlerinden (Kemerhisar ağzıyla) uğurlarından çıkarıyorlarmış!
Bir onlar böyle olsa gene neyse! Tanrı uğrunda papazlık yapanların kimisi de eğilimlerini saklayıp ya kendi gibileri, ya da, utanmadan, sıkılmadan, kendilerine inanıp bıraktıkları küçük çocukları düzüyorlarmış.
Bu konuda, Papa bile sık sık uyarıda bulunuyor, kınıyor, kimi kardinaller, papalar bile bu konuda suçlanıyor!
Kimisi yargılanıyor.
Ne dersiniz? Eskiden Kemerhisar’da “Ekmeğini itin götünden çıkarmak!”, “boklu görünse de”, gene, en doğru yollardan birisi değil miymiş?
Şimdi de Ermeni öğrencimin anlattığı, gerçekten olmuş, bir anı:
O çocukken, ninesinin evine, bir yaşlı, erkek, komşu, Ermeni gelirmiş, ara sıra. Her gelişinde de ninesinden bir parça, “kuru ekmek” istermiş. Ninesi de verirmiş.
Bir gün ninesi sormuş:
-Sen, niye, her gelişinde, benden, “kuru ekmek” istiyorsun?
Komşu, yaşlı, erkek Ermeni’nin de karşılığı şu olmuş:
-Nasıl olsa, artık, bacaklarımın arasında, sertleşecek, bir şey kalmadı. Hiç olmazsa dişlerimin arasında sert bir şeyler bulunsun istiyorum!
Ben ondan bu anıyı duyunca, bizim, çok güzel bir şarkımızın, şu iki dizesini:
-Artık yeşerecek bir dalım yok!
-Yağmurlar yağsa da hoş, yağmasa da!… şakasına, şöyle, değiştirdim, başlığını da “yaşlılar şarkısı/türküsü koydum:
-Artık sertleşecek bir şeyim yok!
-Kadınlar, olsa da hoş, olmasa da!
Uzanıp yatıvermiş küllüğe
Kisasar eşşee gibi
Ağnayıp durur.
Kaldırmış bacahları dal daşşah ortada
İçinde kötülüğü yok biliyorum
Benim de yok amma
Olmaz ki! Böyle eşşek gibi de uzanılmaz ki!
(Orhan Veli’den esinlenerek)
-1)(Dachau toplama kampına götürülen) Alman luteran papazı Martin Niemöller’in, Hitler’in nasıl kendini zorla kabul ettirmeyi başardığını anlatan bir tümcesini anımsıyorum.
-2)Aşağı yukarı şöyleydi:
-3)Başlangıçta Yahudileri alıp götürdüler. Ama ben Yahudi olmadığım için sesimi çıkarmadım.
-4)Sonra komünistleri alıp götürdüler. Ama ben komünist olmadığım için sesimi çıkarmadım.
-5)Sonra sosyalistleri alıp götürdüler. Ama ben sosyalist olmadığım için sesimi çıkarmadım.
-6)Sonra homoları alıp götürdüler. Ama ben homo olmadığım için sesimi çıkarmadım.
-7)Sonra beni alıp götürmeye geldiklerinde çevreme baktım! Bana yardım edecek kimse kalmamıştı!
Asım Tanış Diyor Ki... 